Wat is hoogbegaafdheid?

Bij hoogbegaafdheid wordt er automatisch aan een hoge intelligentie gedacht. Daar worden vaak een aantal clichés aan gelinkt, zoals ‘hij is hoogbegaafd dus die weet alles’, ‘zij is een soort Einstein’, maar ook ‘hoogbegaafden zijn sociaal onderontwikkeld’, ‘de meeste hoogbegaafden zijn autistisch’ of ‘hoogbegaafden kunnen geen blijf met zichzelf’. Ja, hoogbegaafden hebben een hoge intelligentie. Nee, de clichés zijn niet waar (meer uitleg vind je onder ‘Veelvoorkomende misvattingen‘).

Wat is hoogbegaafdheid dan wel?

Denk eens aan Cristiano Ronaldo, Sven Nys, Kim Clijsters, The Beatles, Amy Winehouse, Adele, Picasso, Vincent van Gogh. Ze hebben allemaal drie dingen gemeen: bij allen kan je spreken van een aangeboren talent, ze zijn allen toppers in hun domein en ze hebben allemaal heel veel geoefend om een topper te worden.

Net als een talent voor sport, muziek of kunst, kan je geboren worden met een cognitief talent (= intellectuele capaciteiten). Maar ook cognitieve talenten moeten groeien en ontwikkelen. Om hoogbegaafdheid positief te kunnen ontwikkelen, is er nood aan intelligentie, creativiteit en motivatie én dit in een gunstige omgeving. Dit is  het Meerfactorenmodel van Franz Mönks (2011). Het geldt ook bij hoogbegaafdheid bij volwassenen.

hoogbegaafdheid volwassenen psycholoog meerfactorenmodel
  • Onder omgeving wordt verstaan: het gezin, het werk(/de school) en peers (= ontwikkelingsgelijken).
  • Met creativiteit wordt bedoeld: out-of-the-box denken, op originele wijze problemen oplossen, openstaan voor nieuwe ervaringen en ideeën, vlotheid, nieuwsgierigheid, esthetische gevoeligheid en flexibiliteit.
  • Motivatie is het geloof in het eigen vermogen in succes en het doorzettingsvermogen om een taak te volbrengen.
Naast een grote nadruk op intelligentie is er de vraag hoe het is om hoogbegaafd te zijn.

Centraal in het zijns-aspect staat een groot bewustzijn! Er is een recht evenredig verband tussen intelligentie en bewustzijn. Het sterke bewustzijn uit zich op alle vlakken. Hoogbegaafden denken dieper en ruimer na over thema’s dan niet-hoogbegaafden, ze zien verschillende oplossingen voor problemen, ze zitten vol ideeën, naast het grote geheel zien ze ook de details, ze hebben oog voor gevolgen en maken zich daardoor ook vaker zorgen dan niet-hoogbegaafden, ze voelen de stemming van een ander haarfijn aan,…  Bij hoogbegaafdheid is er ook sprake van een grote gevoeligheid!

hoogbegaafdheid volwassenen psycholoog

Hoogbegaafden worden dikwijls en intens emotioneel geraakt. Gevoelig betekent hier geenszins teer of zwak. Het gaat over fijngevoelig of fijnbesnaard. Concreet gaat het over o.a. een emotionele vatbaarheid voor natuur/kunst/muziek/cultuur, een heel sterk rechtvaardigheidsgevoel, een sterk aanvoelen van de eerlijkheid en de authenticiteit van anderen, een scherp observatievermogen en een bijzonder gevoel voor humor. Continu komen er prikkels binnen en bijna voortdurend worden emoties aangewakkerd. Al die prikkels en emoties moeten worden verwerkt. Dit kan veel vragen van de hoogbegaafde. Zelfkennis en psychosociale vaardigheden zijn noodzakelijk om dit goed te volbrengen. Zo niet, of in geval van extreem veel indrukken, kan het psychisch welzijn van de hoogbegaafde in een broze positie terecht komen.

Hoogbegaafd zijn, betekent anders zijn. Veel mensen ervaren anders zijn als niet gemakkelijk. Ze geven dikwijls aan zich eenzaam te voelen. Het lukt niet altijd om aansluiting met anderen te vinden. Ze missen gelijkgezinden. Het voelt dan ook geweldig om een “soortgenoot” te vinden, iemand met dezelfde dorst naar kennis, iemand met een gelijkaardige behoefte  aan uitdagingen, iemand die graag diepgaand nadenkt,…  Anders zijn, bemoeilijkt ook vaak processen van zelfaanvaarding, zelfontplooiing en het vinden z’n levensweg. 

Zelfontwikkeling wordt positief beïnvloedt door de aanwezigheid van een warme omgeving, een goede begeleiding en geschikte aanwijzingen. Dit geldt voor hoogbegaafde kinderen maar evenzeer voor hoogbegaafde volwassenen!

error: Content is protected !!